5.1.5 – Dijital Yurttaşlık Ders Notları

İnternet aracılığı ile dünyanın dört bir yanından birbirine bağlanan insanlar aynı çevrim içi ortamı paylaşırlar. Tıpkı, bizim aynı ülkeyi, aynı şehri paylaştığımız gibi. Buna dijital ya da siber dünya da diyebiliriz. Çevrimiçi ortamda da, gerçek hayatta olduğu gibi bazı kurallar vardır. Dijital ortamı paylaşan herkesin bu kurallara uyması beklenir. İşte buna da dijital yurttaşlık diyoruz. Yani, gerçek hayatta uymamız gereken tüm kurallara İnternet’te gezinirken de uymamız gerekir.

Dijital Yurttaşlığın 9 Boyutu

1-Dijital Erişim: Bireyin Bilgi ve İletişim teknolojilerinin kullanıldığı araçlardan kendi amaçları doğrultusunda yararlanabilmesidir.  Bu süreç, bireysel ihtiyaçlarla ilişkili gerekli tüm yazılım ve donanım uygulamalarını, ilgi alanlarına uygun teknoloji temelli içerik ve servislere erişimi ve bu konuda ihtiyaç duyulan sosyal ve teknik destek ile performans katkısının alınabilmesini kapsamaktadır.

2-Dijital Ticaret: İnternet’ten güvenli bir şekilde alışveriş yapabilmeli, internetten yapılan alışverişin risklerini bilmeli ve yanıltıcı içeriklere karşı dikkatli olmalıdır.

3-Dijital İletişim: İnternet’te konuştuğu, paylaşımda bulunduğu diğer kişilerle saygılı bir iletişim kurabilmeli, İnternet ortamında kişisel bilgilerinin gizliliğini kötü niyetli insanlardan koruyabilmelidir.

4-Dijital Okuryazarlık: Akıllı telefonlar, tabletler ve bilgisayarları kullanarak bilgiye ulaşabilmeli, bilgiyi üretebilmeli ve paylaşabilmelidir.

5-Dijital Etik: Gerçek yaşamda olduğu gibi İnternet’te de etik değerlere saygılı olmalı, ahlak çerçevesinde yapması gereken davranışlar sergilemelidir.

6-Dijital Kanun: Gerçek hayatta suç olan tüm davranışların İnternet’te de yapılmasının suç olduğunu bilir, buna uymayanları ilgili birimlere bildirir.

7-Dijital Hak ve Sorumluluklar: İnternet’te kendisine yapılmasını istemediği davranışları başkalarına da yapmamalıdır. Başkalarının içeriklerini izinsiz kullanmamalıdır.

8-Dijital Sağlık: Bilişim teknolojilerini ve İnternet’i kullanırken fiziksel ve zihinsel sağlığını korumalı, bağımlılık derecesinde kullanımdan kaçınmalıdır.

9-Dijital Güvenlik: Kişisel bilgi güvenliğine İnternet üstünde oldukça dikkat etmeli ve İnternet ortamında gezindiği sayfaların güvenilirliğine dikkat etmelidir.

İnternet ortamındayken, dijital yurttaşlık kurallarına uymamız hem kendimiz hem de o ortamı paylaşan herkes için çok önemlidir. Bunun için, gerçek hayatta yapmayacağımız hiçbir şeyi, İnternet ortamında da yapmamalıyız. Eğer, dijital yurttaşlık kurallarına uymaz isek, zorbalık yapmış oluruz. Dijital zorba olmamak için, uzak durmamız gereken davranışları hiç unutmayalım:

  • Başkalarına hoşlarına gitmeyecek sözler söylemek,
  • Başkalarının kişisel bilgilerini yayımlamakla tehdit etmek,
  • Onur kırıcı sözler söylemek,
  • İzinsiz bir şekilde, başkasına ait bir içeriği ve fotoğrafı kullanmak/yayınlamak,
  • Kaba sözler içeren mesajlar göndermek, yorumlar yapmak,
  • İnsanlara hoşlanmadıkları isim ve sıfatlarla hitap etmek,
  • Doğru olmayan bilgiler ile profiller oluşturmak ve bu profiller üzerinden paylaşımlar yapmak,
  • Gerçek dışı bilgiler yaymak,
  • Başkaları hakkında asılsız haberler yaymak ya da bu konuda yorum yapmak,
  • Başkalarının şifre ve kişisel bilgilerinin gizliliğine saygı duymamak ve bu tür bilgileri ele geçirmeye çalışmak.

Zihin Haritası: bir konu hakkında, özgür bir şekilde, çok sayıda fikir üretmek ve akla gelen her türlü düşünceyi değerlendirmek için beyne egzersiz yaptırmaktır. Herhangi bir kavram, bilgi, düşünce üzerine aklınıza gelen anahtar sözcük ve imgeleri kâğıt üzerine aktarırsınız. Bu yöntem, hem bilgiyi hatırlamanızı kolaylaştırır, hem çağrışım yaptırarak yeni kelimeler, fikirler bulmanızı sağlar.

E-Devlet Nedir?: e-Devlet, e-Devlet Kapısı, veya Dijital Türkiye, devlet hizmetlerinin kullanıcı ihtiyaçları göz önüne alınarak elektronik ortamda, güvenli, kesintisiz ve hızlı olarak ortak bir nokta üzerinden vatandaşa doğru bilgiye ulaştırılmasını amaçlayan web tabanlı bir sistemdir.

e-Devlet sistemine T.C Kimlik Numarası kullanarak kolayca girmek mümkündür. Siteye PTT’den alınacak şifre ile, Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone hatta sahip olanlar Mobil İmza ile, smart kart ve okuyucu kullanarak Elektronik İmza sistemi ile ve çipli T.C. Kimlik Kartı ile girilebilmektedir.

Nasıl Girerim?

www.turkiye.gov.tr adresi üzerinden sisteme girebilirsiniz.

  E-Devlet’in Yararları Nelerdir?

  • Zamandan kazanç sağlanır,
  • Maliyet düşer, verimlilik, hayat kalitesi ve memnuniyet artar,
  • Kâğıt ihtiyacı ve kullanımı azalır,
  • Var olan bilgilere istediğiniz yer ve ortamda ulaşmayı sağlar.
  • Hem devlet hem de vatandaş için karar almada kolaylık ve hız sağlanır.

e-Okul: e-Okul, Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2007 yılının Ocak ayında kullanıma açılmış olan bir okul yönetim bilgi sistemi web yazılımıdır. Bir öğrencinin okula kaydından başlayıp, mezuniyetine kadar olan tüm süreci içeren bir sistemdir.

e-Okul ekranında öğrenciler;

  • Güncel duyuruları takip edebilirler.
  • Devamsızlık, not, haftalık ders programı, sınav tarihleri, aldığı belgeler, okuduğu kitaplar, davranış notu, yıl sonu notları ve sağlıkla ilgili fiziksel uygunluk karnesi gibi kişisel bilgilerine anlık olarak ulaşabilirler.
  • 8383 MEB Mobil Bilgi Servisine kayıt olarak devamsızlık, sınav tarihleri, sınav notları gibi bilgilerin kayıtlı cep telefonuna gelmesini sağlayabilirler.

Dijital Ayak İzi Nedir?:

İnterneti kullanırken geride bırakılan bütün izlerdir. Bu bir kayıt formu, e-posta, sosyal medyaya yüklenen içerikler veya çevrimiçi olarak iletilen herhangi bir bilgi olabilir. Bırakılan bu bilgiler sizin kişisel bilgileriniz hakkında izler taşır ve bu izler çevrimiçi ortamdaki diğer insanlar tarafından kullanılabilir. Dijital izlerinizi rutin olarak tarayıp kaldırmanız önemlidir.

ADMİN

Teknolojiyi öğrenmeye ve öğretmeye çalışan, Amerika saatine göre uyku düzenini ayarlayan, işlerini ertelememeyi beceremeyen (site temasını bile yazacak vakit bulamadan direkt satın alan) ve arada sırada teknoloji yazarlığı yapan bir şahsiyet.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir